شاه صاحب جاسبی

0

بسیاری از شهرها و روستاهای خارج از حدود سیاسی کنونی قم که در پیرامون این شهر قرار دارند پیشتر در قلمرو تاریخی این شهر قرار داشته اند و قاعدتا درصورت خواست مردم این مناطق می باید به قم الحاق شوند. از جملۀ این مناطق روستاهای جاسب است. در کتابچه‌های قاجاری، جاسب در محدودۀ قم تعریف شده است. محمد تقی بیگ ارباب مشهور به ارباب جان‌بابا (نیای خاندان اشراقی قم) شرحی در مورد شاه صاحب جاسبی به شرح زیر دارد که خواندنی است:
«از اشخاص معتبر آنجا شاه صاحب جاسبی بود که بنده مدت‌ها بر او وارد می شدم. خانه‌ای داشت در کمال آراستگی و محل نزول مردم و بسیار مهماندوست بود و خرج خوب می‌کرد و اقوال مردم این بود که در وقت سیر و سلوک از ریاضات شاقه چنان شده که روزی دو تومان و پنج هزار از غیب به او می رسد و بعضی مدعی شدند در کیمیا داشتن او، و هیچ‌یک از این‌ها را خود مدعی نبود. بلکه هر وقت در کمال خصوصیت، بنده از او جویا می شدم که شما را به این اندازه خرج ، ضیاع و عقاری(زمین و آب وخواسته) نیست و از کسی چیزی نمی‌گیرید، این خرج از کجاست؟ به غیر این‌که می‌گفت: «توکل دارم» ادعایی نداشت. باز ماندگان ایشان نتوانستند به دستور خرج آن مرحوم رفتار کنند. معلوم است به اولاد خود هم اظهاری نداشت. سیدی بود در کمال حسن سلوک و به همه کس چیزی می‌داد و از کسی چیزی نمی گرفت.» (تاریخ دارالایمان قم، از همو، به کوشش مدرسی طباطبایی ،[چاپ اوائل دهه 50]،ص109)
شرحی از رساله‌ای منسوب به او در مورد جاسب در پی می‌آید:
«جاسب: هفت قریه است در میان یک درۀ کوه واقع است که آن کوه احاطه بر اطراف آن قراء دارد. آب آنها از چشمه‌سار و قنات است. هوای آنجا در غایت سردی است و از ییلاقات خوب دنیا است. به‌قدر خود در هر دهی باغات دارد که اغلب میوۀ او بادام است. همۀ میوه‌ای ییلاقی دارد. اهالی آن‌جا اغلب کاسب می‌باشند؛ کاسب حلوایی. حلوا اردۀ معروف را جاسبی‌ها خوب عمل می‌آورند. اغلب مردم جاسب سادات می‌باشند. بیشتر مردم آن سامان کچل هستند.» (کتابچۀ تفصیل حالات و نفوس املاک دارالایمان قم، منسوب به ارباب، ص199، ضمیمه کتاب بالا)
چند نکته:
1. در مورد دستگاه فعل در گویش جاسبی، مقاله‌ای در شماره‌های نخستین مجله زبانشناسی به مدیریت دکتر علی اشرف صادقی چاپ شده است. استاد دکتر صادقی به بنده اظهار فرمودند که نواری از گویشوری جاسبی ساکن تهران در اوائل دهه 50 13 پر کرده‌اند و بیم داشتند که فاسد شده باشد. به هر حال امیدواریم مختصات و واژه های گویش‌های جاسبی گردآوری و ضبط شده باشد.
2. یادداشتی نیز در یکی از شماره‌های مجله میراث شهاب بر مبنای نسخه‌های خطی در مورد جاسب و رجال آن در حدود دو سال پیش چاپ شد.
3. مقاله‌ای نیز با عنوان «برای تاریخ قم و جاسب» از حسین ثقفی در «مرزبان فرهنگ» جلد دوم از انتشارات کتابخانه مرعشی چاپ شده است.
سید محسن محسنی

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.