چالش‌های نیروگاه‌های حرارتی در قم

0

در گذشته بی‌توجهی به محیط‌ زیست تا حدود زیادی ناشی از این واقعیت بوده است که در فعالیت‌های اقتصادی میزان تخریب محیط‌ زیست و بهداشت‌ محیط در هزینه و سیستم قیمت‌ها به‌حساب نمی‌آمد و سیاست‌گزاران تنها ذهن خود را به شاخص‌هایی چون رشد سرانه تولید ناخالص داخلی، تراز پرداخت و نظایر آن معطوف می‌ساختند. اما اهمیت حفظ محیط‌زیست موجب شد که در تصمیمات مربوط به نوع تکنولوژی، انتخاب منبع انرژی، تخصیص عوامل تولید، الگوی رشد اقتصادی و ارتقای سطح رفاه اجتماعی، مسائل محیط زیستی نیز موردتوجه قرار گیرند.
هنگامی‌که در یک منطقه طرح‌های توسعه صنعتی – مانند ایجاد نیروگاه‌های حرارتی – آغاز می‌شود، آن بخش از هزینه‌هایی را که برای ساخت و تولید برق صورت می‌گیرند را هزینه‌های خصوصی و هزینه‌هایی را که به محیط خارج تحمیل می‌کنند اما بابت آن پرداختی انجام نمی‌شود، هزینه‌ای خارجی می‌گویند. زمانی که اقدامات یک واحد صنعتی بر فعالیت‌های عوامل دیگر، از راهی غیر از منفعت یا هزینه و به‌طورکلی رفاه جامعه و کارکرد صحیح اکوسیستم‌های انسانی و طبیعی تأثیر می‌گذارد و موجب تخریب و افت عملکرد اکوسیستم می‌شود، در آن صورت گفته می‌شود که پیامدهای خارجی وجود دارد که موجب وارد آمدن فشار فزاینده بر اکوسیستم‌ها می‌شود و عملکرد سیستم‌های پشتیبان حیات را مختل می‌سازد.
هزینه‌های خارجی طرح‌هایی از قبیل احداث نیروگاه حرارتی در هر منطقه‌ای به دو گروه عمده، هزینه‌های تخریب محیط‌زیست و هزینه‌ای سلامتی و بهداشت جوامع انسانی، تقسیم می‌شوند. آلودگی هوا ( افزایش بیماری‌ها و سرطان‌زایی، بارش اسیدی، افزایش خورندگی، تأثیر بر پوشش گیاهی و محصولات زراعی)، آلودگی صوتی، آلودگی حرارتی(تغییر در اکوسیستم‌های آبی) و آلودگی خاک و آب ( با توجه به کاربرد مواد شیمیایی و روغن اسکارل)، از بین رفتن موجودات زنده به‌ویژه در محل تخلیه پساب، تنها بخشی از تأثیرات زیان‌بار محیط زیستی نیروگاه‌های حرارتی با توجه به استفاده از سوخت‌های فسیلی و حجم بالای آب مصرفی در آن‌ها می‌باشد که هزینه زیادی را بر جوامع محلی و منابع طبیعی وارد می‌کند.
استان قم طی دهه‌های اخیر علاوه بر رشد شدید جمعیتی و شهرنشینی، فشار کشاورزی زیاد بدون توجه به ماهیت اقلیمی منطقه و علی‌رغم قطع حق آبه‌های زیستی، توسعه اقتصادی ناپایدار و فراتر از ظرفیت برد اکوسیستم گرم و خشک خود، داشته است. تأسیس و راه‌اندازی صنایعی عمدتاً آلاینده، رکورد بیشترین مصرف مازوت در کشور را برای استان قم در پی داشته است که در کنار آمار بالاترین حجم غیرقانونی تصفیه و ذوب باطری‌های سربی و تصفیه روغن، چالش‌های زیست‌محیطی متعددی را ایجاد کرده است که امروزه در غالب نابودی سفره‌های آب زیرزمینی، خشک شدن تالاب‌ها و وجود گردوغبار و ریزگردها، تخریب مراتع و پوشش گیاهی و اراضی کشاورزی و تشدید اثرات تغییرات اقلیم جهانی در منطقه مشاهده می‌کنیم که تبعات منفی آن موجب تخریب اکوسیستم‌های طبیعی و درنهایت سکونت‌گاه‌های انسانی در منطقه خواهد شد.
با توجه به مشکلات و معضلات محیط زیستی در استان که به گوشه‌ای از آن‌ها اشاره شد، منابع زیستی منطقه در حدود آستانه تحمل خود قرار گرفته‌اند و هرگونه فشار جدید بر اکوسیستم‌های اجتماعی و اکولوژیکی در منطقه منجر به بحران‌های جبران‌ناپذیری خواهد شد، لذا ضروری است که با اتخاذ فعالیت‌های مناسب برای دستیابی و استفاده از ابزارهای برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌زیست در برنامه‌های توسعه صنعتی، خسارات وارده به محیط‌زیست را به حداقل رساند و با برقراری نظام گسترده و پویا در جهت مواجه صحیح با آلودگی و تخریب، به‌عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار در استان قم حرکت شود.
در خاتمه ذکر این نکته نیز ضروری است که طرح احداث نیروگاه حرارتی در استان قم که امروزه بنا بر اظهار مسئولان استانی به منظور رفع مشکلات کمبود برق در استان به‌صورت جدی پیگیری می‌شود، بدون برنامه‌ریزی در خصوص مسائل اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی در رفع بحران‌های موجود توفیقی نخواهد داشت و اگر با حفاظت منابع طبیعی همراه نباشد، مایه حیاتی خود را نیز از دست خواهد داد. بر اساس مصوبه شورای عالی حفاظت محیط‌زیست، مجریان پروژه‌های مذکور موظف‌اند به همراه گزارش امکان‌سنجی و مکان‌یابی نسبت به تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست‌محیطی نیز اقدام کنند، لذا نویسنده به‌عنوان فردی بومی و ساکن استان قم که باید سال‌ها پاسخ‌گو به افکار عمومی باشد و با توجه به تجربه‌های ناموفق استان در انجام ارزیابی‌های محیط زیستی، آمادگی خود را برای انجام ارزیابی اثرات زیست‌محیطی(EIA) طرح فوق اعلام می‌نماید.
عباس جعفری
دکترای برنامه‌ریزی محیط‌زیست

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.