شهر آهوان گمشده

0

دو تن از مهندسان تربیت یافته ی دارالفنون، به نام‌های محمدحسن میرزا مهندس و علی خان مهندس، در سال 1307ق ضمن یک سفرنامه ی مشترک به توصیف منازل سر راه تهران_قم_ محلات_گلپایگان_خوانسار_اصفهان_آباده_ شیراز و منازل سر راه بازگشت به آباده_ مورچه خورت_نطنز_فین_لنگرود_ قم پرداخته اند. گویا نویسندگان، سفرنامه‌شان را “حسب الامر”، با هدف گزارش فراز و فرود مسیر سفر قریب الوقوع ناصرالدین شاه نوشته اند.
این سفرنامه همراه با سفرنامه ای دیگر در کتاب “دو سفرنامه از جنوب ایران”(به تصحیح و اهتمام سید علی آل داود، چاپ اول، تهران، امیرکبیر، 1368) بر اساس تک نسخه ی خطی آن آمده است. آنچه از متن سفرنامه به کار ما می آید توصیفاتی است که نویسندگان در باره ی شهر قم و منازل اطراف آن به دست می دهند و برخی توصیفات آن را ذیلا می آوریم:
1. منظریه واقع در کوهسار شمالی قم، از مستحدثات دولت روزافزون…از نوع شکار از قرار مذکور، در کوهساران (شاید: کوهسار آن) در زمستان، از قبیل کبک و تیهو و قوچ، و در دامنه ی جلگه و کویر ماقبل آن، آهو یافت می شود…(123_124)
2. …شهر قم در کنار رودی است که از حدود گلپایگان رو به مشرق جریان دارد…میوه جات آن از هر قبیل، ممتاز، خاصه انار و انجیر و خربزه که منتهای خوبی را دارد. شهر قم محصور در قلعه ی قدیم که اکثر از آن محتاج به تعمیر است. این بلد چون معبر عبور جمیع ولایات جنوبی داخله ی دولت علیه است، بندریتی دارد که بدین سبب، و اسباب خارجی و ورود زوار تمام ممالک محروسه، بسیار آباد و دایر است…از منظریه به قم…در ایام پاییز و زمستان، شکار آهو در یمین و یسار راه زیاد یافت می شود…(124_125)
3. …منزل اول از قم رو به محلات، قریه ی طایقون…شکار در یک فرسنگی، سمت یسار، کبک و تیهو، و در کنار رود، مرغابی، و در صحرای مابین، آهو اغلب یافت می شود…(125_126)
4. …لنگرود از توابع قم است و تا شهر دو فرسنگ فاصله دارد…لنگرود قریه ای است که آبادی آن در دامنه ی کوه خرم آباد (منظور “خورآباد” است که در کتاب “تاریخ قم” به صورت “خورهاباد” آمده است) و تقریبا نیم فرسنگ با جاده فاصله دارد…شکار این جلگه، آهو خیلی فراوان، و در کوهستان خرم آباد، یک فرسنگی باغات، شکار بز و میش و تکه یافت شود…(225_226)

علیرضا فولادی

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.