مردم قم

0

بازخوانی نوشته‌های استاد شادروان علی‌ اصغر فقیهی در کتاب دیروز و امروز قم

به طوری که معروف است و بعضی از مورخان هم تأیید نموده‌اند، ساکنان قم اصلاً عرب هستند؛ یعنی فرزندان عده‌ای از اشعری‌ها هستند که در زمان حجاج به قم آمدند و مطابق نقل افسانه مانند تاریخ قدیم قم بر ساکنان بومی غلبه کردند و به جای آن‌ها در قم مستقر شدند، ولی این شهرت هرقدر هم تأیید شده باشد، درست نیست؛ زیرا هم به نقل مورخین اسلامی و هم به گواهی آثار و علائم، شهر قم قرن‌ها پیش از اسلام وجود داشته و جزء شهرهای معمور ایران بوده است. پس از توسعه فتوح اسلامی در تصرف مسلمانان درآمده و مثل همه شهرهای ایران کمی تغییر صورت داده و رنگ عربی به خود گرفته است. بعدا به واسطه اینکه در گوشه‌ای واقع بوده و شاید زیاد طرف توجه خلفا نبوده، مردمان فراری از بیم دستگیر شدن به این گوشه بی سروصدا پناه می‌بردند. اهالی هم از آنها نگه‌داری می‌نمودند، و اما نوشته یاقوت حموی که شهر قم را شهر عربی دانسته و گوید اثری از عجم در آن نیست، اشتباه محض است؛ زیرا هنوز هم نام‌های قرای اطراف قم همان نام‌های پیش از اسلام است و هنوز آداب و رسوم ایرانیان قدیم در این شهر دیده می‌شود.
کسانی که با نوشته‌های مورخین عرب آشنا هستند، می‌دانند که ایشان سعی وافری داشته‌اند ساکنان شهرها و قبایل را عرب بدانند و کار را به جایی رسانده‌اند که قبایل کرد را که هنوز هم به زبان دوره ساسانی سخن می‌گویند، عرب و از اولاد عمرو بن عامر دانستند. به علاوه، سند دیگری در دست داریم که در قرن سوم هجری سکنه قم آمیخته‌ای از نژاد ایرانی و قبیله مذحج و اشعری بوده‌اند. این سند نوشته یعقوبی از بزرگ‌ترین و موثق‌ترین مورخین قرن سوم هجری در کتاب البلدان می‌باشد. بنابراین، باید بگوییم در شهر قم هم مثل بسیاری از شهرهای ایران پس از افتادن به دست مسلمانان عده‌ای از عرب ها توطن اختیار کردند.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.