حکایت کتیبه فرو ریخته مدرسه رضویه قم

0

مدارس صاحب نام در دوره اسلامی معمولاً در مجاور راسته‌ بازارها و یا مساجد اصلی شهر تاسیس می‌شد. مدرسۀ رضویه (ماموریه) نیز در بازار کهنه قم واقع شده و منسوب به امام رضا (ع) است. روایت شده که حضرت به هنگام سفر به خراسان از قم عبور نموده و مستقبلان هریک از حضرتش تقاضا می‌نمایند در خانۀ آنان فرود آید. حضرت می‌فرماید: «ناقتی ماموره؛ شتر من مامور است.» و ناقه در این مکان توقف کرد و حضرت در آن‌جا نزول اجلال فرمود. به این ترتیب در این مکان مسجد و مدرسه ساختند و به رضویه و ماموریه معروف شد و از مؤیدات آن حدود هم محله‌ای معروف به شاه خراسان است که در مجاورت این مدرسه قراردارد. گفتنی است میزانی از مدرسه در قسمت جنوبی از طرف خیابان آذر در خیابان کشی های دورۀ پهلوی اول (گویا در سال‌های1309-1312) از بین رفته است. از نام‌های این مدرسه می‌توان به مدرسۀ شاه خراسان، مدرسۀ رضویه، مدرسۀ ماموریه، مدرسۀ رضائیه و مدرسۀ لک‌ها اشاره کرد.
کتیبه سر در ورودی قسمت شمالی: کهن‌ترین بخش مدرسه، سردر شمالی آن است که در داخل راسته بازار کهنه واقع شده و از دورۀ صفوی بر جای مانده و کاشی‌های پیشانی و کتیبۀ کمربندی آن جز چند خشتی، فرو ریخته است. این کتیبه با کاشی‌کاری ،که یکی از روش‌های دلپذیر معماری در تمام سرزمین‌های اسلامی می‌باشد، تزئین شده است. کاشی‌کاری آن از نوع خشتی هفت رنگ با نقوش اسلیمی و ضمیمۀ زرد رنگ به همراه ابیاتی چند به خط زیبای نستعلیق بوده که از آن ابیات تنها عبارتی اندک برجای مانده است. باتوجه به توصیفات فوق‌ الذکر و همچنین اسناد تاریخی گویا، کتیبۀ موصوف متعلق به دورۀ صفوی باشد. قدمت این کتیبه که هم از حیث هنری و هم معماری درخور توجه می‌باشد، ایجاب می‌نماید در حفظ و نگهداری آثاری این‌چنین که نمایانگر تاریخ کهن این مرز و بوم است اهتمام ورزیم.
متن کتیبه: با بررسی‌های انجام شده، گویا این کتیبه در هیچ‌کدام از مآخذ گزارش نشده است. میزان باقیمانده ظاهراً نشان می‌دهد که کتیبه یک بار جهت مرمت برداشته شده و دوباره بر جای پیشین گذاشته شده است. عبارت موجود چنین است: «کز بهر خدمت بر درش سا … ». چه بسا متن کامل در یکی از اسناد یا دواوین شعرا یافت شود. اگر دانشوری آن را یافت لطف نماید، متن را به کانال قم پژوهی ارسال کند تا به نام خود نشر شود.
محمد‌علی استاد‌علی

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.