شهر قم در سفرنامه‌ها

0

(1)

شهر قم به دليل حرم مطهر حضرت معصومه (ع ) كه زيارتگاه عاشقان آن بانوي بزرگوار است در طول تاريخ همواره مورد توجه بوده است . از سويي ديگر به سبب آن كه در مركز كشور قرار دارد از گذشته تاكنون به عنوان يكي از جاده‌هاي اصلي از محور شمال به جنوب كشور به شمار مي رود.
بر همين اساس در طول تاريخ عده اي از محققان ، جهانگردان ، مورخان ، جغرافي‌نگاران و… طي سفرهاي گوناگون به هنگام اقامت يا عبوري گذرا از اين شهر گوشه هايي از خصوصيات فيزيكي ، اجتماعي ، اقتصادي ، تاريخي و… آن را به رشته تحرير كشيده‌اند كه به نوبه خود بسيار با ارزش است . در اين متون تاريخي مي توان به مطالب ارزنده دقيقي از اين شهر دست يافت كه حكايتي از قصه ديرينه آن دارد.
حال در اين مختصر ضمن رعايت تقدم و تأخر نوشتارها به سير تاريخي شهر قم مي پردازيم و تنها به معرفي برخي منابع اكتفا خواهيم كرد تا ببينيم اوضاع و احوال قم در سده هاي پيشين چگونه بوده است .
يعقوبي:
يعقوبي معروف به ابن واضح در نيمه دوم سده سوم هجري قمري (278.ق ) در كتاب «البلدان » از شهر قم چنين ياد مي‌كند:

«و كسي كه قصد قم را دارد، چون كسي كه رو به شرق مي رود از همدان بيرون رود و در روستاهاي همدان پيش رود و از شهر همدان تا شهر قم پنج منزل راه است و شهر بزرگ قم كه به آن «منيجان » گفته مي شود وشهري است جليل القدر كه گويند در آن هزار گذر است و درون شهر دژي است كهن براي عجم ، و در كنار آن شهري است كه به آن كمندان گفته مي شود و آن را رودخانه اي است كه در ميان دو شهر آب در آن جاري است و روي آن پل هايي است كه با سنگ بسته شده و روي آنها از شهر «منيجان » به شهر«كمندان » عبور مي كنند، و اهالي آن كه بر آن شهر چيره اند، قومي هستند از «مذحج » و سپس از «اشعريان » و در آن مردمي از عجم هاي كهن سكونت دارند، و قومي هم از موالي كه خود مي گويند كه آنان موالي عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب اند».
محمد جعفر سرقدی (جلد ششم شناختنامه قم ،ص11 و 13 )

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.