زکی باغبان

«در این شهر بعضی اشعار در السنه و افواه اهالی مشهور است که آنها را به اسم زکی باغبان قمی می‌خوانند. زکی از اهل قم بوده است و در باغات دور شهر، باغبانی می‌کرده است. ولی هر چه خواستیم شرح حال زکی نام و سایر اشعار او را به دست آوریم، ممکن…

کتیبۀ شاهزاده حمزه

متن کتیبۀ بالای ایوان اصلی ورودی (کفشکن) شاهزاده حمزه به این شرح است: این کفشکن سلیل موسی کظیم کو طعنه زند به طور موسی کلیم بنیاد ز اصغر بن ابراهیم است چونان که بنای کعبه کرد ابراهیم هین واد مقدس است فاخلع نعلیک این…

قم در میان حلقه‌ی آتشگاه‌ها

بنا بر روایات، شهر قم را که همیشه مرکز مهم ارتباطات بوده، حلقه‌ای از آتشگاه‌ها در بر می‌گرفته است. در جنوب شرقی بر صخره‌ای رفیع* دو آرامگاه کوچک سر برافراشته‌اند. یکی از آن دو که خیلی قدیمی است شبستان ساده مدوری دارد که از بیرون به شکل…

قلعه دختر قم آتشکدۀ کوچک مقدس

این بنای کوچک در فاصله حدود ۱۵۰۰ متری غرب شهر و بر تپه‌ای که بین رودخانه و راه سلطان‌آباد گسترده است قرار گرفته. از این بلندی انسان بر دشت بسیار حاصخير اطراف شهر مسلط است و چشم از راه دور می‌تواند راه‌های اصلی ورود به شهر را تشخیص…

قم در میانۀ قرن نوزده میلادی

لوئی امیل دوهوسه (L.E.Duhousset) در فاصلۀ سال‌های 1236 تا 1238 هـ.ق. طی مأموریت نظامی در ایران هم‌زمان با سلطنت ناصرالدین‌شاه به ایران سفر نمود و از آنجا که در نقاشی و طراحی چیره‌دست بود از دورنمای بسیاری از شهرها و بناهای تاریخی، لباس زنان…

استاد حسن بنا از نگاه میرزا مهدی خان‌شقاقی (ممتحن‌الدوله)

در سال ۱۲۹۳ قمری (مطابق ۱۲۵۳ شمسی و ۱۸۷۴ میلادی) با همین شخصِ محترم به زیارت حضرت معصومه(ع) رفتیم و موقع تحویل سال را در بقعۀ مبارکه حاضر بودیم. در همان چند روز اقامت به تماشای اماکنِ معروف که به فرمایش سلاطین صفویه ساخته یا تعمیر گشته بود…

قلعه گلی جمکران (قلعه گبری)

قلعه‌ی گلی جمکران متعلق به دوره‌ی ساسانی است. با توجه به اينكه همیشه سازه‌های دفاعی از استحکام بیشتری برخوردارند، به دلیل استحكام اين قلعه به نظر می‌رسد دیوارهای قلعه نقش دفاعی داشته‌اند. در داخل قلعه، خانه‌هايي كوچك براي…

حذف اسامی مقدس و مورداحترام

بسیاری از میادین و خیابان‌های شهر قم به نام مقدس امامزاده‌هایی که مرقدشان در آن محل واقع شده، نام‌گذاری شده است و مکان‌های مقدسی نیز وجود دارد که خیابان مجاور آن به همان نام خوانده می‌شود. مثلا محلی به‌عنوان «خاکفرج» است که مردم اعتقاد…

کتیبۀ سردر خانه رهبری

ای بِهَر کاری رفیقت قُلْ هُوَ اللهُ اَحَدْ ای نگه‌دار تن و جان تو اَللهُ الصَّمَدْ لَمْ یَلِدْ رزق و وَلَمْ یُولَدْ زِ هر بد دست گیر مونس تو لَمْ یَکُنْ ضامن لَهُ کُفْواً اَحَدْ ۱۳۳۲ هجری قمری  خوانش…